گزارش آذر؛ دست خالی دستگاه دیپلماسی در اقتصاد، معاونت اقتصادی به حساب نمی آید

به گزارش آذر به وضوح می توان دریافت كه سیستم دستگاه دیپلماسی حاضر نیست در مسائل اقتصادی مربوط به وزارت خارجه، معاونت اقتصادی خویش را در معادلات وارد كند.

خبرگزاری مهر، گروه سیاست- محسن احدی؛ با عنایت به اینكه در ایام گذشته محمدجواد ظریف با حضور در مجلس گفته بود هم اكنون مبحث اقتصاد مهمترین اولویت سیاست خارجی ماست و بر این اساس معاونت اقتصادی را تشكیل دادیم اما با بررسی عملكرد دستگاه دیپلماسی پس از تشكیل معاونت اقتصادی مشخص می شود كه قول محمدجواد ظریف به مجلس برای در خدمت قرار دادن سیاست كشور برای اقتصاد هنوز محقق نشده است؛ چونكه اگر به حافظه تاریخی رسانه ها برگردیم می بینیم مشابه این حرفهای دو روز گذشته ظریف، در سال ۹۲ هم از جانب وی مطرح می شود. زمانی كه محمدجواد ظریف در زمان دفاع از برنامه خود برای اداره وزارت امور خارجه در جلسه رأی اعتماد مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۹۲ گفته بود كه سال ها اقتصاد به عرصه سیاست كشور كمك كرده و ما تصمیم داریم كه این دفعه سیاست را در خدمت پیش برد اقتصاد كشور قرار دهیم.
هرچند محمدجواد ظریف پس از انتخاب بعنوان وزیر امور خارجه برای دومین بار ساختار جدید دستگاه دیپلماسی را اعلام و تشكیل معاونت دیپلماسی اقتصادی در وزارتخانه متبوع خویش را اعلام كرد؛ ولی به زعم خیلی از كارشناسان و تحلیل گران سیاسی تشكیل این معاونت در سطح كاغذ باقی مانده و هنوز نتوانسته كار مهمی را به پیش ببرد.
شعیب بهمن، كارشناس مسائل بین الملل در این رابطه اظهار داشت: از زمان تشكیل معاونت دیپلماسی اقتصادی در وزارت امور خارجه تابحال ما هیچ گزارش قابل استنادی در ارتباط با عملكرد این نهاد ندیده ایم و این نشان داده است كه دستگاه دیپلماسی هرچند به لحاظ ظاهری گرفتار تغییراتی شده ولی به صورت ماهوی هنوز عملكردی نداشته است. حتی شاهد می باشیم بعضی از كرسی های رایزنی اقتصادی در بعضی سفارتخانه ها خالی بوده و حتی برخی هم گرفتار مشكلاتی هستند.
این كارشناس مسائل بین الملل غلبه نگاه سیاسی به نگاه اقتصادی وزارت امور خارجه را مورد تاكید قرار می دهد و می گوید: امروز در خیلی از كشورهای همسایه ما شاهد نفوذ خوب سیاسی ایران هستیم ولی درنهایت مشاهده می نماییم كه این رابطه خوب سیاسی به حوزه اقتصاد سرایت نمی نماید. مهم ترین دلیل ناكارآمدی در ایجاد روابط اقتصادی را می توان نبود فكر اقتصادی در عرصه سیاست خارجی دانست. از همین رو است كه به رغم وجود ظرفیت های اقتصادی بالا در كشورهای همسایه، ما شاهد توسعه همكاریهای تجاری نیستیم.
وقتی معاونت اقتصادی وزارت امور خارجه به حساب نمی آید
یكی از مواردی كه در ناكارآمدی معاونت اقتصادی وزارت امور خارجه باید مد نظر قرار داد، بی توجهی وزیر امور خارجه و دستگاه دیپلماسی كشور به این معاونت است. با نگاهی به رخدادهای اقتصادی وزارت امور خارجه به وضوح می توان دریافت كه سیستم دستگاه دیپلماسی كشور حاضر نیست در مسائل اقتصادی مربوط به وزارت امور خارجه، معاونت اقتصادی خویش را در معادلات وارد كند.
به عنوان مثال طی چند ماه گذشته، شخص وزیر امور خارجه برای رایزنی و گشایش مسیرهای اقتصادی از منطقه و غرب و شرق كره خاكی سفر كرد ولی همچنان جای خالی معاون اقتصادی اش در این مأموریت ها خالی بود. به صورت مثال، در مسافرت ظریف به توكیو كه در ششم شهریور انجام شد و یا در مسافرت وی به سه كشور اروپایی فنلاند، نروژ و سوئد و حضور در حاشیه جلسه گروه ۷ (G7) در فرانسه، تیم همراه وزیر امور خارجه سیاسی بوده و صندلی خالی معاونت اقتصادی در كنار ظریف كاملا مشهود بود.
واضح تر آنكه در روند تشكیل كانال مالی ایران و اروپا كه ابتدا با عنوان «SPV» مطرح بود و بعد در ساختار كوچكتری با عنوان «اینستكس» روی میز وزارت امور خارجه آمد، هیچگاه معاونت اقتصادی وزارت خارجه در رأس مذاكرات مربوط به آن با طرف های خارجی قرار نگرفت. حتی برای تشریح ابعاد این سازوكار مالی هم وزارت امور خارجه ترجیح داد به جای معاونت اقتصادی، معاون سیاسی پشت تریبون قرار بگیرد.
در آخرین رخداد اقتصادی در حوزه وزارت امور خارجه هم زمانی كه رویترز به نقل از مقام های فرانسوی از تصمیم پاریس برای ایجاد خط اعتباری ۱۵ میلیارد به ایران برای فروش نفت خبر داد، به جای غلامرضا انصاری در جایگاه معاونت «اقتصادی»، سیدعباس عراقچی در جایگاه معاونت «سیاسی» پس از مذاكرات رئیس جمهور و وزیر امور خارجه، در رأس هیئت مذاكره كننده ایرانی قرار گرفت.
دست خالی معاونت اقتصادی
با وجود اینكه بهرام قاسمی، سخنگوی پیشین وزارت امور خارجه كشورمان بارها در پاسخ به سؤالات مكرر خبرنگاران در زمینه فعالیت مشخص معاونت اقتصادی و یا تلاش دستگاه دیپلماسی برای مقابله با تأثیر تحریم ها می اظهار داشت كه اقدامات خوبی صورت می گیرد كه به علت نگرانی از اقدام های خرابكارانه واشنگتن از آنها صحبت نمی كنیم؛ اما با گفتگوهایی كه با دستگاه های اقتصادی كشور و حتی نمایندگان عضو كمیسیون اقتصادی مجلس داشتیم، مشخص شد بی اطلاعی از اقدامات اقتصادی دستگاه دیپلماسی و معاونت اقتصادی آن تنها مربوط به اصحاب رسانه نبوده و خیلی از متولیان اداره كشور هم از این اقدامات خبری ندارند.
محمدرضا پورابراهیمی رئیس سابق كمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی در گزارش آذر به نقل از مهر اظهار داشت: دستگاه دیپلماسی تابحال هیچ گزارش مكتوبی از عملكرد خود به كمیسیون اعلام نكرده است. وزارت امور خارجه در حوزه اقتصاد تنها تغییری شكلی پیدا كرده و هنوز از لحاظ محتوا شاهد اتفاق ملموسی نیستیم.
عضو كمیسیون اقتصادی مجلس اظهار داشت: رویكرد وزارت امور خارجه دیپلماسی سیاسی بوده و ورودی به عرصه دیپلماسی اقتصادی نداشته است. وزارت امور خارجه در بحث تغییرات ساختاری تنها حكمی برای شخص معاون اقتصادی زده و ورودی به مؤلفه هایی مانند راهبردها، مسیرها و ایجاد هماهنگی میان سفارت ها با سایر نهادهای متولی اقتصاد انجام نداده است.
علاوه بر این، به سراغ اتاق بازرگانی ایران و امارات هم رفتیم. عرفان شاكری نایب رییس اتاق بازرگانی ایران و امارات با اشاره به جلساتی كه اتاق بازرگانی با معاونت اقتصادی وزارت امور خارجه داشته است، می گوید: خروجی جلسات از برگزاری آن مهم تر است و باید بگویم كه در جلساتی كه ما داشتیم، مباحث مطرح شده توسط دستگاه دیپلماسی صرفا سیاسی بوده و آنچه ما از گفتار آنان مشاهده می نماییم، این است كه وزارت امور خارجه اطلاعات اقتصادی ندارد و از آنچه در وضعیت جاری اقتصادی كشور و مناسبات تجاری می گذرد، آگاه نیست.
او معتقد است: تغییر نگاه از رویه سیاسی به اقتصادی خوب است؛ اما زمانی كه این مورد در عمل رخ ندهد، نمی توان انتظار هیچ گونه گشایشی داشت. ما نسبت به دور گذشته تحریم ها بسیار ضعیف تر هستیم ولی در مقابل كار مهمی هم انجام نمی دهیم.
وزیر خارجه پشت میز پاسخگویی
به هر حال، بی اطلاعی و بی عملی وزارت امور خارجه به آنجا كشید كه نمایندگان مجلس، محمدجواد ظریف را برای پاسخگویی به پشت تریبون مجلس كشاندند و وزیر امور خارجه ۱۴ مهرماه راهی ساختمان سبز بهارستان شد و فقط توانست به صورت «مشروط» از مجلس تایید بگیرد. محمدعلی پورمختار در صحن علنی مجلس خطاب به ظریف اظهار داشت: از دو سال پیش بحث احیای معاونت دیپلماسی اقتصادی مطرح بوده اما ما نمی دانیم كه چه اتفاقاتی در این مدت در این بخش افتاده و باید مشخص شود كه برای جذب سرمایه گذار خارجی چه اقداماتی شده است؟
پورمختار در مورد گزارش های واصله به مجلس اظهار داشت: طبق گزارش های واصله سفارتخانه های ما بسیار ضعیف و عملا غیرفعال هستند و طبق گفته نمایندگانی كه به استرالیا و قبرس سفر كرده بودند، سفرای ما در این كشورها هیچ توجهی به سرمایه گذاری نمی كنند و حتی در جلسات مربوط به این مورد شركت نمی كنند.
بنابراین می توان دریافت كه وزارت امور خارجه و مدیران آن بنا بر گفته محمدعلی پورمختار عضو كمیسیون حقوقی و قضائی مجلس تمامی هم و غم خویش را به حل مشكلات برجام با اروپایی ها اختصاص داده اند و توجهی ندارند كه در جنگ تمام عیار اقتصادی كه امروز ضد كشور به راه افتاده، نمی توان با گفتار درمانی موفق بود و لازم است در صحنه عمل كاری انجام گیرد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*