به گزارش آذر به نقل از مهر، بابک نگاهداری، رئیس مرکز پژوهش های مجلس با اشاره به اینکه این مرکز برای ایفای نقشی در تراز ملت مبعوث شده، در امتداد تحقق اصل هشتم قانون اساسی و منویات رهبر کبیر و قائد عظیم الشان شهید انقلاب اسلامی، بمنظور تقویت رویکرد مردمی سازی حکمرانی و توسعه نظارت مردمی مجلس، مدل بومی «ارزشیابی مردم محور سیاست» را طراحی نموده است، اظهار داشت: مطابق منطق جمهوری اسلامی، در این الگو مردم نه فقط بعنوان مخاطب سیاست ها، بلکه بعنوان صاحبان انقلاب و شرکای حکومت، حق دارند در رابطه با کیفیت سیاستها و عملکرد نهادهای حکومتی قضاوت کنند.
وی اضافه کرد: اهمیت ارزشیابی مردم محور از آنجا ناشی می شود که موفقیت سیاستها فقط با شاخصهای اداری و اجرائی قابل سنجش نیست. هر اقدام عمومی زمانی می تواند موفق تلقی شود که آثار آن در زندگی مردم نمایان باشد و احساس رضایت، عدالت و اعتماد عمومی را تقویت کند.
رئیس مرکز پژوهش های مجلس، با اشاره به اینکه ادراک مردم از کار آمدی حکومت، نقشی تعیین کننده در میزان مقبولیت و اثربخشی سیاستهای عمومی دارد، تصریح کرد: بااینکه امکان دارد یک مداخله از نظر فنی و اجرائی موفق ارزیابی شود، اما در صورت برداشت عمومی از ناکارآمدی، اعتماد اجتماعی و پشتوانه اجرای آن تضعیف خواهد شد.
نگاهداری در ادامه توضیح داد: بر همین اساس، ارزشیابی مردم محور را باید سازوکاری برای تقویت مشارکت حقیقی مردم، افزایش پاسخ گویی نهادهای حکومتی، پیشرفت کار آمدی سیاستهای عمومی و تقویت اعتماد و سرمایه اجتماعی دانست. هرچه این چرخه فعال تر و نظام مندتر باشد، امکان اصلاح بموقع سیاست ها، افزایش رضایت عمومی و پیشرفت کیفیت حکمرانی هم بیشتر خواهد شد. از این منظر، توجه به ارزشیابی مردم محور نه یک اقدام تکمیلی، بلکه ضرورتی بنیادین برای تحقق حکمرانی مردم پایه و افزایش اثربخشی سیاستهای عمومی است.
وی اضافه کرد: مبنای این مدل یک نگاه متفاوت است؛ این که مردم بطور مستمر و بر مبنای تجربه زیسته و ادراکات خود، سیاستها را قضاوت و ارزشیابی می کنند. این قضاوت ها مبنای ایجاد نگرش و واکنش آنان به حاکمیت می شود. به این دلیل، حاکمیت نیازمند آگاهی نظام مند از ارزشیابی مردم نسبت به عملکرد خود است.
رئیس مرکز پژوهش های مجلس با اشاره به اینکه این مرکز بعنوان تسهیلگر این ارزشیابی تلاش می کند این قضاوت ها را بصورت نظام مند بازنمایی کند با رعایت امانت داری، روایت دقیقی از ارزشیابی مردم ارائه کند و بی طرفانه صدای مردم را به حاکمیت برساند، تضریح کرد: بر همین اساس، مرکز پژوهش های مجلس در رابطه با موضوع فرزندآوری پژوهشی انجام داده و گزارش «ارزشیابی مردم محور سیاست فرزندآوری» را تدوین کرده است.
میان نگرش خانواده ها به فرزندآوری و رفتار حقیقی آنها فاصله وجود دارد
وی اضافه کرد: مهم ترین یافته این مطالعه آنست که میان نگرش خانواده ها به فرزندآوری و رفتار حقیقی آنها فاصله وجود دارد. بخش مهمی از این فاصله به نحوه ارزشیابی مردم از سیاستهای موجود و عملکرد دولت بازمی گردد؛ یعنی در تعدادی موارد میان اراده قانون گذار و تجربه زیسته مردم شکاف به وجود آمده است.
نمره ۳۹.۴ از ۱۰۰ سیاستهای فرزندآوری، نشان دهنده نارضایتی نسبی مردم دراین خصوص است
نگاهداری، اشاره کرد: بر مبنای مدل «ارزشیابی مردم محور سیاست»، نمره کلی سیاستهای فرزندآوری ۳۹.۴ از ۱۰۰ است که پایین تر از حد میانی قرار دارد و نشان دهنده نارضایتی نسبی مردم است. در بین ابعاد مختلف، سیاستهای در رابطه با «باروری» و «تسهیل حضور اجتماعی مادران» وضعیت بهتری دارند، اما سه حوزه «حمایت های اقتصادی»، «فرزندپروری» و «اطمینان خاطر» پایین ترین ارزیابی را از جانب مردم دریافت کرده اند.
مشوق های مقطعی در قانون جوانی جمعیت مانند وام، جایگزین امنیت اقتصادی پایدار نیست
وی با اشاره به اینکه نتایج پژوهش نشان داده است که مهم ترین مبنای قضاوت مردم، مشکلات اقتصادی است، تصریح کرد: خانواده ها باور دارند مشوق های مقطعی مانند وام، جایگزین امنیت اقتصادی پایدار نیست و تا وقتی که حداقل های معیشتی تأمین نشود، سیاستهای تشویقی اثر محدودی خواهند داشت. در کنار اقتصاد، کیفیت فرزندپروری هم برای مردم اهمیت بالایی دارد. از دید خانواده ها، فرزندآوری تنها به تولد کودک محدود نمی گردد، بلکه کیفیت تربیت، مسکن مناسب، محیط اجتماعی و آینده فرزند در تصمیم آنها نقش اساسی دارد. همین طور «اطمینان خاطر» و احساس امنیت نسبت به آینده، خصوصاً برای مادران، یکی از پیش شرط های مهم فرزندآوری است.
رئیس مرکز پژوهش های مجلس، تصریح کرد: این مطالعه همین طور نشان داده است که «قانون جوانی جمعیت و دفاع از خانواده» از نظر جهت گیری کلی، قانون درستی است و آثار مثبتی هم داشته، اما هم در متن قانون و هم در اجرای آن کاستیهایی وجود دارد. بخش عمده حمایت ها بر دوران حاملگی و نوزادی متمرکز شده، در صورتیکه دغدغه اصلی خانواده ها، حمایت در راه طولانی مدت فرزندپروری است.
خانواده ها نگران مسایل سالیان پس از فرزندآوری، همچون آموزش، تربیت، سلامت، امنیت و آینده فرزند هستند
وی اضافه کرد: به بیان ساده تر، خانواده ها فقط به هزینه های ماه های اول تولد فکر نمی کنند، بلکه نگران سالیان بعد، همچون آموزش، تربیت، سلامت، امنیت و آینده فرزند هستند. علاوه بر این، برخی خدمات قانونی یا بطور کامل اجرا نشده اند یا دسترسی به آنها بسیار محدود بوده است. حتی در مواردی که مردم از خدمات بهره برده اند، کیفیت برخی خدمات مانند مرخصی زایمان یا مشاوره خانواده نتوانسته رضایت آنان را جلب نماید.
در متن و شیوه اجرای قانون جوانی جمعیت، نیاز به بازبینی جدی وجود دارد
نگاهداری، تصریح کرد: بررسی گروههای مختلف هم نشان داده است که هرچند میان اقشار مختلف تفاوت هایی در نمره ارزشیابی وجود دارد، اما در همه گروه ها ارزیابی کلی پایین تر از سطح مطلوب است. این مساله نشان داده است که مساله فقط در ارتباط با یک گروه خاص نیست، بلکه در سطحی گسترده تر، سیاستهای موجود هنوز نتوانسته اند با نیازها و انتظارات بخش قابل توجهی از جامعه هماهنگ شوند. بنابراین، هم در متن قانون و هم در شیوه اجرا، نیاز به بازبینی جدی وجود دارد.
افزایش اثربخشی سیاستهای جمعیتی، از مسیر اصلاح کاهش هزینه های حقیقی فرزندآوری، ممکن است
وی عنوان کرد: جمع بندی این مطالعه آنست که اگر هدف، افزایش اثربخشی سیاستهای جمعیتی باشد، باید از دید فقط عددی و دستوری فاصله گرفت و به سوی یک رویکرد حقیقی تر و کارآمدتر حرکت کرد. یعنی به جای این که فقط بر افزایش تعداد تعهدات و مشوق ها تاکید شود، باید شرایطی فراهم گردد که خانواده ها بتوانند با آرامش و اطمینان تصمیم بگیرند. این کار از مسیر اصلاح زمینه های اقتصادی و اجتماعی، تأمین منابع مالی پایدار، کاهش هزینه های حقیقی فرزندآوری، پیشرفت کیفیت خدمات، ساده سازی فرآیندهای اجرائی، و تقویت نظارت مردمی ممکن است.
تصمیم به فرزندآوری مبتنی بر احساس امنیت، توانایی و امید به آینده است
رئیس مرکز پژوهش های مجلس، در آخر اشاره کرد: همین طور ضروری است سیاست گذار به این نکته توجه کند که تصمیم برای فرزندآوری یک تصمیم کوتاه مدت نیست، بلکه تصمیمی طولانی مدت و مبتنی بر احساس امنیت، توانایی و امید به آینده است. ازاین رو هرچه سیاستها بیشتر بتوانند این احساس امنیت را در خانواده ها ایجاد کنند، احتمال اثرگذاری آنها هم بیشتر خواهد شد. به همین دلیل، بازتنظیم سیاست جمعیتی باید بر «تسهیل ساختاری» و «توانمندسازی خانواده ها» استوار باشد تا سیاستها به نیازها و حقیقت های زندگی مردم نزدیک تر شوند.
بطور خلاصه، رئیس مرکز پژوهش های مجلس ضمن اشاره به این که این مرکز به عنوان تسهیلگر این ارزشیابی تلاش می کند این قضاوت ها را به طور نظام مند بازنمایی کند با رعایت امانت داری، روایت دقیقی از ارزشیابی مردم ارایه کند و بی طرفانه صدای مردم را به حاکمیت برساند، تضریح کرد: بر همین اساس، مرکز پژوهش های مجلس در ارتباط با مبحث فرزندآوری پژوهشی انجام داده و گزارش ارزشیابی مردم محور سیاست فرزندآوری را تدوین کرده است. علاوه بر این، برخی خدمات قانونی یا به طور کامل اجرا نشده اند یا دسترسی به آنها خیلی محدود بوده است. این مساله نشان داده است که مساله فقط در ارتباط با یک گروه خاص نیست، بلکه در سطحی گسترده تر، سیاست های موجود هنوز نتوانسته اند با نیازها و انتظارات بخش قابل توجهی از جامعه هماهنگ شوند.
منبع: آذر
